Amanda

Amanda

Urban Witches Rotterdam is een plek vol stadshekserij, maanmagie en intersectioneel feminisme voor slayista’s die niet bang zijn voor hun schaduw.

Zij en haar kat: katten en de maan (deel 2)

Share on facebook
Share on pinterest
Share on twitter
Share on tumblr
Share on pocket
Share on email
Share on print
Share on whatsapp

Katten en heksen. Die twee gaan net zo goed samen als lavendel en amethist. Als je denkt aan een heks, dan denk je misschien ook aan een zwarte kat. Niet alleen vroeger maar zelfs in deze moderne tijd kijkt niemand op als een heks een kat heeft. Maar waarom hebben katten zo’n grote rol in de geschiedenis van hekserij? Dianda van Gunst, kattengedragdeskundige vertelt je meer over de rijke geschiedenis tussen mens en kat.

Katten en de maan

Heksen en de maan is als 1+1=2. De een kan eigenlijk zonder de ander. Het mooie is dat katten ook geassocieerd worden met de maan (en de zon). In Thebes (stad van de zon) werden katten gezien als heilig. Thebe was een favoriete plek om katten te begraven. In Egypte werd gelooft dat katten de gloed van de ondergaande zon opvingen in hun ogen en het veilig bewaarde tot de volgende ochtend. Omdat de kat een van de populaire heilige dieren van Egypte was, werd zij om deze reden geassocieerd met de zon en zo werd de kat een symbool van heilige kracht. Het was dan ook verboden om een kat te vermoorden.

Poezelige muzieknoten

De poes (vrouwelijke kat) daarentegen werd voornamelijk afgebeeld in muziekinstrumenten zoals de Sistrum die Bastet vaak in haar handen houd. Het symbool van de harmonie van creatie. De Egyptenaren geloofden dat katten beïnvloed werden door de maan. Omdat hun ogen (eigenlijk hun pupillen) deden denken aan de maan en haar fases. Niet alleen de Egyptenaren associeerde de kat met de maan, in Suffolk, Engeland geloofde ze dat de pupillen van de kat groter en kleiner werden met eb en vloed en dus gelinkt was met de maan. Witte katten werden gezien als symbool van de maan en beschermer van dieren, terwijl zwarte katten symbool stonden voor de duisternis en de nacht en daardoor geassocieerd werden met heksen. 

Katten en hekserij

Waarom de kat (de zwarte kat voornamelijk) in verband word gebracht met hekserij komt voort uit diverse ideeën. Alles wat men vroeger niet goed kon verklaren, moest toch echt hekserij zijn? De meest voorkomende theorieën zijn: 

  • Katten zouden baby’s vermoorden in hun slaap
  • Heksen konden in katten veranderen. 
  • Omdat katten negen levens hebben en heksen maximaal negen keer in een kat konden veranderen. 
  • Het natuurlijke seksuele gedrag van de kat komt overeen met dat van vrouwen. 
  • Omdat katten er ’s nachts op uit gingen – het is een nachtdier
  • Ze waren de boodschapper van de duivel – of de duivel in kattengedaante
  • Hun dunne pupillen deden denken aan de ogen van de slang: Satan
  • De drie haartjes op hun staart waren de haren van de duivel waardoor de kat ‘s nachts ging rondspoken. 

Zoals je ziet zijn er veel verbanden met heksen, de duivel en onwetendheid. Mensen zochten veelal een zondebok voor problemen: de plaag, vee wat dood ging, mislukking van de oogst of een miskraam. Hekserij verklaarde het onverklaarbare. 

Naast vrouwen werden ook mannen en kinderen veroordeeld voor hekserij – vrouwen voerden de boventoon met zo’n 75% tot 90% veroordeelden. Dit gebeurde vaak omdat vrouwen als zwak, minderwaardig of als een verleidster werd gezien. Vrouwen zouden gevoeliger en makkelijker te verleiden en beïnvloeden zijn door de duivel, volgens de kerk. Denk hierbij aan Eva (uit het scheppingsverhaal) die in de verboden appel beet van de slang. Deze verhalen zie je ook terug in oude Griekse en Romeinse verhalen. Combineer dat met het wel en wee van een patriarchale samenleving en je puzzel is compleet.

Bijgeloof en kattenvervolging: de Vox in Rama

Eigenlijk was alles wat niet voldeed aan de lokale kerkelijke regels werd beschouwt als ketterij of hekserij. Was je het niet eens met de kerkelijk leider, dan werd je gezien als heks. Ketterij werd in die tijd gezien als magie. Dus naast “heksen” werden ook ketters verbrand op de brandstapel. 

Helaas zorgde voornamelijk de Vox in Rama voor veel dode katten en vrouwen. De Vox in Rama was een document gemaakt door Paus Gregorius de 9de, die in 1233 de Vox in Rama tevoorschijn toverde. Dit document zou gaan over duivelsverering in vergaderingen van heksen. De paus wist namelijk precies hoe dit in zijn werk ging. Die duivelse katten en heksen moesten allemaal dood van hem. In de Vox in Rama noemt de paus verschillende dieren op: kikkers, eenden, ganzen en een zwarte kater. Uit angst voor hekserij werden er dus veel katten gedood. Volgens de paus zou de kat een incarnatie zijn van de duivel zelf.

In 1484 volgde er nog een bul* van de paus (Innocentius de 8ste) dat alle heksen en hun katten verbrand moesten worden op de stapel.

* Een officieel document van pausen, vorsten en universiteiten

De Heksenhamer maakt meer slachtoffers dan heksen alleen

Natuurlijk kunnen we de Heksenhamer niet vergeten. De Heksenhamer werd geschreven in 1487 in Duitsland. In de Heksenhamer stond beschreven welke materiële schade heksen konden toebrengen, zoals het oproepen van rampen, maar ook het doden van een mens of vee, het veroorzaken van een miskraam of abortus, mensen en onvruchtbaar maken van vee. Hierdoor waren vroedvrouwen vaak het slachtoffer van de heksenvervolgingen. Volgens de Malleus Maleficarum (de Latijnse benaming van de Heksenhamer) zou de vrouw van nature slecht, zwak en inferieur zijn. Maar ook ongelovig, eerzuchtig, wraakzuchtig, hebzuchtig en heerszuchtig. De heksenhamer werd helaas in Duitsland en in Europa een succes. 

“Alle hekserij komt voort uit vleselijke lust, die bij vrouwen onverzadigbaar is.” – Henricus Institoris (Malleus Maleficarum)

Uiteindelijk wilde de kerk vrouwen ondermijnen en heksen laten verdwijnen. De zwarte kat werd daarbij een symbool voor hekserij en ketterij. De kat zijn natuurlijke gedrag hielp ook niet mee. De kat werd gezien als mysterieus en ging graag haar eigen gang. Ze sluipt in het duister van de nacht terwijl in haar ogen het maanlicht reflecteert. Haar dunne pupillen deed mensen denken aan de serpent of Satan. De kat werd gezien als onvoorspelbaar. Een andere theorie is dat zwarte katten gelinkt zijn aan hekserij en magie omdat wrijving zorgde voor vonkjes. En vonkjes zie je natuurlijk heel goed in het donker en een zwarte vacht. In de middeleeuwen leek dit natuurlijk op hekserij.

Heksen en katten, beide beschuldigd van het doden van baby’s

Het was in de Middeleeuwen gebruikelijk magie, hekserij en katten aan te wijzen als schuld van het onverklaarbare. Wetenschap speelde in die tijd nog geen grote rol, waardoor bijgeloof welig tierde.

Als een baby bijvoorbeeld overleed door SIDS (wiegendood) en een kat aanwezig was in de kamer, moest de kat het gedaan hebben. Een kat zoekt vaak het warmste en rustigste plekje op. Een baby kan lekker warm zijn, in die tijd hadden ze geen kachels. Een baby die allergisch is voor katten, kan daar op reageren door de hoesten of benauwd te worden. Het resultaat was dat katten baby’s van hun adem zou ontnemen. Naast dat er veel heksen op de brandstapel eindigden, waren er dus ook veel katten die daarin terecht kwamen. 

Volgende keer vertelt Dianda je meer over de opkomst van wetenschap en zwarte katten

Lees hier deel 1: Zij en haar kat: van godin tot zwarte metgezel van de heks.

Dit artikel werd geschreven door Dianda van Gunst, kattengedragdeskundige. Meer Urban Witches ontmoeten? Meld je dan aan voor onze ketel.

Verder lezen..

Slutist Tarot Reading van 3 t/m 9 december 2018

Toen ik erachter kwam dat een Facebook Live veel leuker is dan ik dacht ben ik gestart om de Slutist Tarot Reading online te gaan doen. Deze week trok ik weer 3 kaarten. Kijk hieronder de video terug. Slutist Tarot Reading van 3 t/m 9 december 2018 In deze aflevering vertel

Read More »

Wat is stadshekserij?

Hebben wolkenkrabbers magie in zich? Welke maatschappelijke ontwikkelingen en problemen zijn van invloed op hekserij? Kun je als milieubewust mens nog wel edelstenen kopen? Deze vragen stel ik mijzelf wanneer ik bezig ben met stadshekserij. Stadshekserij is een relatief jonge stroming waar nog maar weinig informatie over te vinden valt.

Read More »